“EKOMETRE Yıl 15 Sayı 406 – Nisan 2016″
Daha önce hiç uygulanmamış veya var olan ürün veya hizmete yenilik getirecek, fark oluşturacak bir fikriniz var. Bulduğunuz fikir piyasaya çıktığında karlı bir araç olacak. Ama bir eksik var ki, “paranız” yok!
Fikir sahiplerinin genel ortak serzenişi olan para konusu dünyada Angel Investor yani Türkçe meali ile Melek Yatırımcılar tarafından çözülebiliyor. Melek yatırımcının melekliği, fikir daha başlangıç aşamasındayken yatırım yapıyor olmalarından geliyor. Yatırımcı size ve fikrinize güveniyor, maddi katkısını koyuyor ve bekliyor. Proje hayal edildiği gibi işlerse parasına para katıyor, İşler ters giderse “yolda düşürdüm”, “sağlık olsun” deyip yeni yatırımlara yelken açıyor.
Para kaynağı konusu banka aracılığı ile çözülmek istendiğinde; bankacılık sisteminin sağlamcı yapısı gereği fikir aşamasına destek almak mümkün olamadığı gibi banka işler terse dönünce “yolda düşürdüm” demiyor, hayatları ipotek altına alıyor.
Melek açısından yatırım operasyonları riskli gibi görünse de aslında melek yatırımcı elindeki kaynağını, bankacılık gibi sağlamcı veya borsa gibi yarı riskli araçlar yerine kazancı daha çok olan bir kanalda değerlendirmiş oluyor. Google, Facebook gibi bir çok büyük projenin tohumları hep melek yatırımcılardan sağlanan destek ile atılıyor. Yatırımcı ise mahsülden elde edilen payını 5-7 yıl içinde fazlasıyla geri alabiliyor. Bu kazanç faiz veya diğer bilindik yatırım araçlarının çok üzerinde olabiliyor.
50 Milyar Dolar büyüklüğüne ulaşan melek yatırımların Türkiye’ye de uğraması için Borsa İstanbul ve Hazine Müsteşarlığı ile Türkiye Melek Yatırımcıları Derneği ve Avrupa Melek Yatırım Ticaret Örgütü “Türkiye Melek Yatırım Fonu” altında bir oluşum için çalışıyor.
Çalışmalar istenen şekilde sonuçlanır ise bir yabancı yatırımcı 25 bin dolar, yerli ortağı da 25 bin dolar kaynak ayırıyorsa devletten 50 bin dolarlık destek gelecek.
Son 3 yılda Türkiye’de duymaya başladığımız melek yatırımcılık için ilk mahsullerin toplanma zamanı 2 ile 5 yıl arasında olacak. Süreç tamamlandığında yatırımcının hangi anda çıkış yapacağı da karlılığını etkileyen bir unsur olarak karşımıza çıkıyor. Daha deneyimli yurtdışı meleklerin Türk ortakları ile Türkiye’deki yatırımlara başlamaları ile süreç daha hızlı bir öğrenme aşamasına girilebilecek ve Türkiye bu konuda çıraklığı daha kolay aşıp, ustalaşabilecek.
2013’de yürürlüğe giren “Bireysel Katılım Sermayesi Yönetmeliği” ile melek yatırımcılık çerçevesi belirlendi ve yasal bir zemine oturtuldu.
Yönetmelik ile melek yatırımcı olmak isteyenler için “Yüksek gelir veya servete sahip yatırımcılar” veya “Tecrübeli yatırımcılar” başlıklarına göre yatırımcı lisansı alınması gerekmekte. Lisans alındıktan sonra yapılan yatırıma göre vergi avantajı sağlanabilmekte.
Melekler için %75 gelir vergisi desteğinden yararlanmak için iştirak hisselerinin en az iki tam yıl elde tutmaları şartı aranmakta. İki yıllık sürenin başlaması ve vergi desteğinden yararlanabilmesi için ilgili taahhüt tutarının nakit olarak ortaklık banka hesabına yatırılması zorunlu.
Hesaplanan hisselerin tutarlarının %75’ini yıllık beyannamelerine konu kazanç ve iratlarından hisselerin iktisap edildiği dönemde indirebilirler. Araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında, vergi desteği için Müsteşarlığa başvurulan tarihten itibaren projesi son beş yıl içinde desteklenmiş girişim şirketlerine iştirak sağlayanlar için ise indirim oranı %100 olarak uygulanabiliyor.
Ülkemiz için yeni sayılabilecek bu yatırım şekli için birazda düşünce tarzının değiştirilmesi önemli. Sürecin konuşulmaya ve uygulamaya başladığı geçtiğimiz 3-4 yıllık süreçte yatırım alanların en büyük eleştirisi yatırımcıların oyunu kuralına göre uygulamamaları. Yatırımcı olarak süreçlere çok fazla müdahale etmeleri, kapitalin verdiği güç ile fikir sahibini fazlaca sıkıştırmaları, iyi araştırma yapmadan yatırım yapıp, kısa sürede sonuç beklemeleri. Dünyaya oranla az bir kaynak yöneten Türk melek yatırımcı gruplarının çok proje dinleyip, destek olmamaları “Parayı zor kazananın, kolay dağıtmaz” sözünü hatırlatıyor.